Getuigenis Collectief Goed cvba-so

Collectief Goed is een project dat niet voor één gat te vangen is. Het is opbouwwerk, maar ook sociaal ondernemerschap. Het omvat sociale economie, maar functioneert als een coöperatie. Sociale organisaties sturen het project aan, maar de bewoners denken het project mee uit en staan evenzeer mee aan het roer. Collectief Goed draait om het realiseren van kwalitatieve en betaalbare huisvesting voor grote gezinnen met lage inkomens, maar ook om participatie en versterking van de bewoners.

Interview met 

  • Annick De Rop: Adjunct -directeur Samenlevingsopbouw Antwerpen Stad
  • Stijn Oosterlynck: Voorzitter Raad van Bestuur Collectief Goed cvba-so
  • Lief Vogels: opbouwwerker Collectief Goed

Wat maakt jullie anders dan andere samenhuizeninitiatieven/wooninitiatieven?

Collectief Goed draait om het realiseren van kwalitatieve en betaalbare huisvesting voor grote gezinnen met lage inkomens, maar ook om participatie en versterking van de bewoners en om het creëren van sociale tewerkstellingsplaatsen voor groepen die een duwtje op de arbeidsmarkt goed kunnen gebruiken.

...“Elke dag is even lang als de vorige. We leven niet zoals andere mensen leven. Ik kan geen antwoorden geven op de vragen van mijn kinderen. Ik woon op een appartement van heel slechte kwaliteit. Twee slaapkamers voor de zeven leden van mijn gezin. De kleren in de kasten ruiken naar vocht. Als ik ergens op bezoek ga, ruiken ze mijn kleren. Onze kinderen hebben last van hun longen. Vooral het oudste meisje (7 jaar) is zwak. Zij moet bijna maandelijks naar het ziekenhuis. Ik wacht al jaren op een sociale woning maar zonder resultaat. Mijn oudste dochter maakt tekeningen van een mooie kamer en zegt dan: ‘papa, dit is mijn droomkamer’. Ik kan geen familie of vrienden ontvangen want dan voel ik schaamte. We gaan regelmatig naar het park in de zomer. We ontvluchten het huis.”

Waarom heeft jouw coöperatie gekozen voor het coöperatieve vennootschapsstatuut?

Verschillende argumenten leidden ons tot de keuze voor een coöperatie met sociaal oogmerk:

  • Huren en verhuren – dit is een handelsactiviteit. Het is dus beter een vennootschap op te richten dan een vzw.
  • Kapitaal aantrekken – dit kan het makkelijkst in een vennootschap. In een vzw kan dat enkel onder de vorm van giften.
  • Huurders hebben reële zeggenschap. Een coöperatieve vennootschap is de meest flexibele vorm om stemrecht los te koppelen van financiële inbreng. Bovendien zit participatie van de leden ingebakken in de structuur van een coöperatie.

Dat huurders ook vennoten worden en dus aandelen bezitten, is een interessant gegeven: ze worden echt een stuk mede-eigenaar en hebben dus grip op en inzicht in de organisatie van hun woonsituatie.

  • Giften ontvangen, subsidies krijgen? Als we een sociaal oogmerk verbinden aan onze cvba kan dat.

De oprichting gebeurt door drie (sociale) organisaties die zich engageren om de continuïteit en het sociaal oogmerk te bewaken. De betrokkenheid van sociale organisaties is bijzonder en heeft te maken met de doelgroep. De meeste wooncoöperaties worden gedragen door de bewoners, maar meestal gaat het om een groep middenklassers. De maatschappelijk kwetsbare gezinnen kunnen de financiële verantwoordelijkheid in elk geval niet dragen.

Welke uitdagingen kom je tegen in de praktijk?

Een wooncoöperatie opstarten, vraagt veel nadenken over strategie, voortdurend beoordelen wat wel en niet werkt en dus ook expertise vanuit verschillende hoeken (participatie, armoede, arbeidsmarktbegeleiding, financieel beheer, sociaal ondernemerschap, alternatieve woonvormen). Naast de opbouwwerkers die Collectief Goed iedere dag doen draaien, is dus ook de raad van bestuur een cruciale speler. Samen gaan we de uitdagingen aan die zich voordoen op verschillende vlakken. Hieronder enkele opgesomd:

Een renovatiesysteem dat via sociale tewerkstelling erin slaagt betaalbaar en kwalitatief te renoveren is een uitdaging. Het realiseren van de geplande renovatieflow (10 huizen per jaar) en dit via de inzet van het werkervaringsproject, kleine aannemers, het opleidingscentrum van de VDAB en Don Bosco (technische school) kan door veel factoren in gevaar gebracht worden.

Financieel plan van Collectief Goed in het kort, is groeien om betaalbaar te blijven. Betaalbaar houden van de huurprijzen en toch kwalitatief en duurzaam renoveren is in ons model mogelijk door de inzet van indirecte subsidiëring (inbreng in natura, renovatiepremie, verhuur via SVKA en huurpremies als essentieel deel van de huurprijsberekening, inzet van werkervaringstrajecten). Toch moeten we erop waken dat dit niet ons zwakke punt wordt.

Coöperatief beheren vraagt van ons om te blijven bewaken dat de structuur van het woonmodel toegankelijk is voor maatschappelijk kwetsbare groepen, uitdagend en efficiënt voor de partners en financieel interessant om in te investeren ( tijd en geld). Dit maakt de inzet van een professionele kracht voor de ondersteuning van huurders/coöperanten bij hun inbreng in het beleid van de coöperatie noodzakelijk is. De keuze voor empowerend en participatief werken moet door heel de coöperatie gedragen worden. Dit vraagt een permanente vorming van en gesprek met alle betrokken aandeelhouders, bestuurders en werknemers.

Welke tips heb je voor andere startende coöperatieve ondernemers?

 

  • Coöperatief beheren kan enkel als men rekening houdt met de competenties van elke coöperant.

  • Zoek u een witte raaf; de inbreng van De Ideale Woning in het woonmodel Collectief Goed motiveert andere sociale huisvestingsmaatschappijen om hetzelfde te doen.

  • Impactevaluatie, is een goed instrument dat blijvend de werking van Collectief Goed verbetert alsook de (sociale) impact van het project aantoont. Dit is ook een handig instrument voor het zoeken naar financiering alsook bekendheid.

Wat is jullie ultieme droom?

We willen aantonen dat het kan. Dat er mits innovatie een oplossing kan gevonden worden voor behoorlijk wat grote gezinnen in armoede. We willen inspireren en de overheid tonen dat inzetten op betaalbare en kwalitatieve huisvesting loont.